De eerste 72 uur zonder stroom: waar je moet beginnen

Het belangrijkste eerst

De Nederlandse overheid gaat uit van 72 uur: drie dagen waarin je jezelf thuis kunt redden. Het boekje zegt er zelf bij dat een noodsituatie langer kan duren. Reken dus op drie dagen, maar ga ervan uit dat het ook meer kan worden.

Houd bij een storing je koelkast en vriezer dicht. Gebruik licht en informatie uit je noodpakket. En gebruik het juiste nummer: bij een gewone storing bel je het landelijke storingsnummer 0800-9009, niet 112.

Bij acute dreiging voor leven of gezondheid is het anders. Dan bel je 112. Een stroomstoring op zichzelf is geen noodgeval, maar een stroomstoring kan er wel een worden.

YPS is geen netbeheerder en geen energieleverancier. Wij hebben geen actuele storingskaart en kunnen niet zien of er bij jou stroom uit ligt. Voor de status van het net gebruik je de postcodecheck van je eigen netbeheerder, het loket op gasenstroomstoringen.nl of het landelijke storingsnummer.

Water en eten: waar je op moet rekenen

Het informatieboekje van de campagne Denk vooruit, samengesteld door de NCTV, noemt voor water: minimaal 3 liter per persoon per dag. Voor de eerste drie dagen is dat 9 liter per persoon. Koken en hygiëne komen daar in de praktijk bovenop.

Voor eten kiest het boekje lang houdbare producten, zoals groente of vlees in blik, noten en gedroogd fruit. Het wijst ook op babyvoeding en eten voor je huisdier. Kies eten dat je normaal ook eet, dan kun je het rouleren in plaats van weggooien.

Reken uit wat jouw huishouden nodig heeft en begin met drie dagen. Je hoeft niet alles in één keer te kopen.

Bron: Informatieboekje bereid je voor op een noodsituatie (PDF), pagina 11 (de noodpakketlijst). De samenvatting van de campagne staat op denkvooruit.nl.

Licht, informatie en betalen

Het boekje noemt een zaklamp met extra batterijen, en daarnaast kaarsen en lucifers. Wij kiezen zelf voor een zaklamp of een lamp op batterijen als hoofdverlichting: die geeft licht zonder open vuur, en dat is in het donker prettiger werken.

• Radio op batterijen, voor informatie als internet of telefoon uitvalt.
• Opgeladen powerbank, voor je telefoon.
• Contant geld. Het boekje rekent voor 72 uur met €70 per volwassene en €30 per kind. Pinnen kan niet als het pinverkeer of de stroom uitvalt.

Je mobiel werkt vaak nog wel, zolang het net en de zendmasten stroom hebben. Dat is niet gegarandeerd, dus een radio op batterijen is een aanvulling en geen overbodige luxe.

Koelkast en vriezer: meet, gok niet

Elke keer dat je de deur opendoet, gaat er kou verloren. Het Voedingscentrum adviseert om de temperatuur te meten met een thermometer in de koelkast. Hoe je daarna beslist:

Koelkast

• Warmer dan 10 °C: gooi kwetsbare producten weg — vleeswaren, rauw vlees of vis, zachte kaas, gerookte vis, gesneden groente.
• Warmer dan 15 °C: gooi ook yoghurt, melk en geopende pakjes weg, zoals saus en soep.
• Groente en fruit: kijk, ruik en proef. Ziet het er nog goed uit en ruikt het nog goed, dan kun je het vaak nog eten.
• Eieren: gebruik ze voor de zekerheid niet rauw, maar kook of bak ze.

De ideale koelkasttemperatuur is 4 °C. Het Voedingscentrum noemt geen maximumaantal uren waarbinnen eten nog veilig is, maar wel temperatuurgrenzen. De temperatuur is in de praktijk de maat waar het om gaat; die verschilt per huis, per apparaat en per hoe vaak je de deur opendoet.

Vriezer

• Nog hard: je kunt het terugdoen in de vriezer.
• Buitenkant zacht, binnenin nog hard: niet meer invriezen. In de koelkast leggen en binnen 2 dagen opeten.
• Echt zacht en ontdooid: kwetsbare producten zoals vlees en vis weggooien. De rest zo snel mogelijk opeten, het liefst dezelfde dag nog.

Het Voedingscentrum merkt op dat de temperatuur meten in een vriezer lastig is, omdat de meeste thermometers daar niet geschikt voor zijn. Dat is precies waarom de smelttoestand van het eten hier de maat is, en niet de klok.

Bron: Voedingscentrum, Wat moet ik doen met mijn eten bij een stroomstoring?

Voorkom dat je zelf het gevaar wordt

Het RIVM beschrijft in de GGD-richtlijn koolmonoxide dat toestellen zoals barbecue's, aggregaten en motorvoertuigen doorgaans buiten worden gebruikt en daar een (zeer) beperkt risico vormen. Worden die toestellen binnen gebruikt, dan kunnen zij wel risico's veroorzaken. Ook buiten blijft het opletten: rookgassen kunnen via open deuren, ramen en roosters alsnog naar binnen worden gezogen.

Brandweer Nederland noemt het aggregaat als een van de toestellen waarbij het mis kan gaan, en adviseert een CO-melder en voldoende ventilatie.

Een aggregaat en een barbecue horen buiten. Zet toestellen die niet voor gebruik binnenshuis bedoeld zijn niet binnen, en ventileer ruimtes waar een verbrandingstoestel staat. CO ruik of zie je niet.

Deze pagina geeft geen instructies voor het aansluiten van een aggregaat op je huisinstallatie of voor het terugleveren aan het net. Dat is werk voor een vakman. Wat hier staat, blijft beperkt tot de veiligheidswaarschuwingen van de bronnen.

Bron: RIVM, GGD-richtlijn koolmonoxide — verbrandingstoestellen · Brandweer Nederland, Voorkom CO-vergiftiging

Storing of acuut noodgeval?

Alleen de stroom is uit. Bel het landelijke storingsnummer 0800-9009. Dat nummer is gratis en dag en nacht bereikbaar, en je melding komt terecht bij je netbeheerder, die meteen maatregelen kan nemen. Rijksoverheid zegt het zo: de netbeheerders hebben één landelijk storingsnummer.

Op gasenstroomstoringen.nl vul je je gegevens in en kom je automatisch op de website van jouw netbeheerder, met de postcodecheck en de actuele status. Dat loket is ingericht door de beheerders van de gas- en elektriciteitsnetten in Nederland en wordt beheerd door Netbeheer Nederland. Het landelijke storingsnummer staat er ook op.

Acute dreiging, brand of een medisch noodgeval. Bel 112. Rijksoverheid noemt daarbij levensbedreigende situaties en situaties op heterdaad. Aarzel niet omdat het „alleen” om een stroomstoring zou gaan. Ons eigen advies daarbij: houd een storingsmelding kort en zakelijk, zodat de lijn vrijblijft voor wie hem nodig heeft.

Bron: Rijksoverheid, vragen over gas- of stroomstoringen · Rijksoverheid, wanneer kan ik 112 bellen?

Gaslucht: een aparte volgorde

Ruik je gas, dan gelden deze stappen. Ze komen van ACM ConsuWijzer; die pagina noemt alleen 0800-9009 en vermeldt 112 niet.

1. Draai de hoofdkraan van de gasleiding dicht.
2. Open deuren en ramen.
3. Maak geen vuur.
4. Doe lampen of elektrische apparaten niet aan of uit.
5. Bel het Nationaal Storingsnummer 0800-9009.
6. Ga naar buiten en wacht op de storingsdienst.

112 bel je als er onmiddellijk levensgevaar is — bijvoorbeeld als er al brand is of iemand onwel is geworden. Dat is een algemene regel van Rijksoverheid en geen onderdeel van de gasinstructie hierboven.

Bron: ACM ConsuWijzer, ruik ik gas in huis?

Je groepenkast: kijken, niet gokken

Zit alleen jouw woning zonder stroom terwijl de buren stroom hebben, dan kan er iets in je eigen installatie aan de hand zijn. Kijk dan visueel je groepenkast en aardlekschakelaar na. Blijft het onduidelijk, of is er schade, schakel dan een installateur in. Ga niet zelf in de installatie werken. ACM ConsuWijzer zegt over een storing in je eigen huis dat je die zelf moet oplossen of een goedgekeurde installateur moet zoeken.

Vragen die mensen echt stellen

Moet ik 112 bellen bij een stroomstoring?

Nee. Bel 0800-9009. 112 is voor levensbedreigende situaties; zo beschrijft Rijksoverheid het ook.

Hoe lang blijft eten in mijn koelkast goed?

Het Voedingscentrum noemt geen maximumaantal uren waarbinnen eten nog veilig is, maar temperatuurgrenzen. Boven 10 °C gaan kwetsbare producten weg, boven 15 °C ook yoghurt, melk en geopende pakjes. Meet met een thermometer in plaats van te gokken.

Mag ik ontdooid eten opnieuw invriezen?

Dat hangt af van hoe ver het ontdooid is. Nog hard: ja. Buitenkant zacht maar binnenin nog hard: nee — in de koelkast leggen en binnen twee dagen opeten. Echt zacht: kwetsbare producten weggooien.

Werkt mijn mobiel nog zonder stroom?

Vaak wel, zolang het net en de zendmasten stroom hebben. Dat is niet gegarandeerd. Een radio op batterijen is daarom een verstandige aanvulling.

Is een aggregaat verstandig?

Een aggregaat hoort buiten, en ook daar is het geen vanzelfsprekend veilige oplossing: het RIVM beschrijft dat zulke toestellen buiten een (zeer) beperkt risico vormen, maar dat rookgassen via deuren, ramen en roosters alsnog naar binnen kunnen komen. Binnen kunnen ze wel risico's veroorzaken. Brandweer Nederland noemt het aggregaat als een van de toestellen waarbij het mis kan gaan, en adviseert een CO-melder. Deze pagina geeft geen instructies voor het aansluiten op je huisinstallatie.

Hoe weet ik of er bij mij een storing is?

Dat kan deze site niet zien. Gebruik de postcodecheck van je netbeheerder, het loket op gasenstroomstoringen.nl, of bel 0800-9009.